YTE Ana Sayfa   /   KAMİS   /   Kullanılabilirlik İlkeleri   /   Navigasyon

KAMİS

Navigasyon

Bekleme Süresi Hakkında Geribildirim

İlke

Uzun süren işlemlerde, kullanıcılara işlemin hangi aşamada olduğu gösterilmeli, tahmini bekleme süresi hakkında bilgi verilmelidir.

Açıklama

Kullanıcılar çoğu kez aynı anda birden çok işlem yaptığı için uzun süren işlemlerin durumu hakkında bilgi sahibi olma ihtiyacı duymaktadırlar. İşlemin ne zaman tamamlanacağına dair bilgi verilmiyorsa, kullanıcılar internet sitesinden işlemi tamamlamadan çıkabilmekte ya da diğer işe odaklanarak sayfayı zaman aşımına uğratabilmekte, zaman kaybı yaşamaktadır.

Yönergeler

  • Uzun süren işlemlerde, kullanıcılara işlemin hangi aşamada olduğu gösterilmelidir.
  • Uzun süren işlemlerde, kullanıcılar bekleme süresi hakkında bilgilendirilmelidir.
  • Devam eden işlemlerde kullanıcılara işlemi iptal edebilme seçeneği sunulmalıdır.
  • 2 saniye ve daha uzun süren gecikmelerde ilerleme çubuğu gösterilmelidir, 2 saniye altında süren işlemler için işlemin devam ettiğine dair anlaşılır görsel kullanılmalıdır.
  • 10 saniyeyi geçebilecek bekleme süresi için işlem öncesinde kullanıcıya ön bilgi verilmeli, işlem tamamlandığında bilgi mesajı gösterilmelidir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.3.5 – Offering task-based navigation
  • ISO 9241-151 / 8.3.6 – Offering clear navigation within multi-step tasks

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek sitede, yapılan işlemin gerçekleştiği bilgisi görüntülenmekte, istenildiği takdirde ilgili işlemin iptal edilebilmesi sağlanmıştır.
Çok Adımlı İşlemlerde Navigasyon

İlke

İnternet sitelerinde yatay kaydırma çubuğu kullanılmamalıdır.

Açıklama

Yatay kaydırma çubuğu kullanılması, kullanıcıların içeriğin tamamına hâkim olmasını engelleyeceği ve farklı ekran tiplerinde içeriğin görüntülenmesini zorlaştıracağı için tavsiye edilmemektedir. İnternet siteleri tasarlanırken yatay kaydırma çubuğu gerektirmeyecek; farklı ekranlara göre esneklik sağlayabilecek tasarımlar tercih edilmelidir. Sayfaların tam ekran açılarak geliştiriciler tarafından geliştirilmesi ve daha küçük tarayıcılarla test edilmemesi yüzünden bu sorun sıklıkla ortaya çıkabilmektedir.

Yönergeler

  • İnternet sayfalarında yatay kaydırma çubuğunun kullanımından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
  • Geliştirme aşamasında site tam ekrandan daha küçük tarayıcı pencereleri ile test edilmelidir.
  • Akışkan tasarım CSS teknolojisi ile farklı ekran boyutları için tercihen yaklaşık 3 ayrı tasarım genişlik modu arasında geçiş yapılmalıdır.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.2.2 – Showing users where they are
  • ISO 9241-151 / 8.3.5 – Offering task-based navigation
  • ISO 9241-151 / 8.3.6 – Offering clear navigation within multi-step tasks
  • ISO 9241-151 / 8.4.13 – Providing a “step back” function

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek sitede, çok adımlı bir görevde işlem adımları, kullanıcının hangi adımda olduğu ve kaç adım kaldığı açıkça belirtilmiştir.
Dinamik Navigasyon Öğeleri

İlke

Dinamik olarak oluşturulan bağlantılar ile statik / değişmeyen bağlantılar, kullanıcılar için ayırt edilebilir hale getirilmelidir.

Açıklama

Dinamik navigasyon öğeleri, kullanıcının her ziyaretinde site içeriği veya kullanıcı parametrelerine göre hazırlanan bileşenlerdir. Dinamik navigasyon öğeleri ile internet sayfası her ziyaret edildiğinde, kullanıcılara farklı bağlantılar sunulabilmektedir. Ancak, dinamik navigasyon öğelerinin değişen içeriğe ulaşmada kolaylık sağlamasına rağmen internet sitesinin kullanılabilirliğini ve erişilebilirliğini olumsuz etkilediği göz önünde bulundurulmalıdır.

Yönergeler

  • İnternet sitelerinde dinamik navigasyon öğeleri yer alıyorsa, bu öğelerin statik öğelerden ayırt edilebilmesi sağlanmalıdır.
  • Teknik yeterlilik olmasının yanında dinamik navigasyon öğelerinin mutlaka fonksiyonel ihtiyaç nedeniyle kullanılmasına özen gösterilmelidir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.4.10 – Making dynamic navigation links obvious

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

2/5

Örnek

Örnek sitede, yapılan aramaya göre gelen sonuçlara yönelik dinamik navigasyon (sol tarafta) oluşturulmaktadır.
Fazla Sayıda Bağlantı İçeren Metinler

İlke

Çok fazla bağlantı içeren metinlerde, okunurluğun azalmaması için gerekli önlemler alınmalıdır.

Açıklama

İnternet ortamında kullanıcının okuma davranışı kağıt ortamına kıyasla farklıdır. Bu nedenle, özellikle yoğun sayıda bağlantı içeren metinlerin kolay okunması ve özümsenmesi amacıyla önlemler alınır.

Alınan önlemler arasında, gruplama, numaralandırma, tablolama vb. yöntemler gösterilebilir. Bağlantı listeleri içinde gruplama ve numaralandırma yapılması, kullanıcıların aradıkları bilgiye daha kolay ulaşmaları ve bağlantılar arasında daha etkin gezinmelerini sağlayacaktır. Özellikle fazla sayıda bağlantının yer aldığı internet sitelerinde, kullanıcıların dikkati kolaylıkla dağılabilir. Grup sayısının çok yükselmesi durumunda birden fazla hiyerarşi tercih edilebilir.

Yönergeler

  • Fazla sayıda bağlantının yer aldığı internet sitelerinde, gruplama, numaralandırma, tablolama yapılmalı ya da madde imi kullanılmalıdır.
  • Her bir bağlantı için ayrıca “Ulaşmak için burayı tıklayınız” yaklaşımı yerine ilk bakışta algılanabilen ve metnin kendisine verilen bağlantıların kullanılması yaklaşımı tercih edilebilir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 9.4.15 – Avoiding link overload

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

3/5

Örnek

Örnek sitede, metin içerisinde yer alan bağlantılar maddeli şekilde verilmiştir.

İlke

Navigasyon öğelerindeki isimlendirme, kullanıcı beklentisine uygun ve kullanıcı navigasyonunu yönlendirici olmalıdır.

Açıklama

Kullanıcılar internet sitesinde aradığı işlemin ya da içeriğin hangi sayfada bulunduğunu bilmeyebilir. Bu durumda navigasyon öğelerinin kullanıcılara yardımcı olması ve yönlendirmesi gerekmektedir.

Yönergeler

  • Navigasyon öğeleri sayfa içeriğine uygun isimlendirilmelidir.
  • Navigasyon öğelerinin isimlendirilmesinde kullanıcıları yanıltıcı ifadelerden kaçınılmalıdır.
  • Navigasyon öğelerinde tüm kullanıcıların anlamakta güçlük çekeceği teknik terim, jargon vb. ifadeler kullanmaktan kaçınılmalıdır.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.2.1 – Making navigation self-descriptive
  • ISO 9241-151 / 8.3.4 – Organizing the navigation in a meaningful manner

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek sitede, “Yarışmalar” başlığı altında sadece yarışmalara yönelik alt başlıklara yer verilmiş, kullanım kolaylığı sağlanmıştır.

İlke

Karmaşık navigasyon öğeleri kullanıcının tüm yapıyı algılamakta zorlanabileceği gerekçesiyle gruplandırılmalı, özetlenmeli ve görsellerle desteklenmelidir.

Açıklama

Bilgi mimarisi karmaşık hiyerarşiye sahip internet sitelerinde gruplama, özetleme ve görselleştirme yapılarak navigasyon yapısının kolay anlaşılır hale getirilmesi kullanıcılar açısından olumlu olabilmektedir. Ancak bu konuda aşırıya kaçılmasının kullanıcı algısını zorlayıcı bir unsur olacağı unutulmamalıdır.

Ayrıca, bazı navigasyon öğelerine internet sayfasının farklı bölümlerinde de yer verilmesi tavsiye edilmektedir. Örneğin, ana menüde yer alan “Hakkımızda”, “İletişim” gibi öğelerin bütün sayfaların en alt kısmına da yerleştirilmesi kullanıcıların site içindeki navigasyonunu kolaylaştıracaktır.

Yönergeler

  • Navigasyon yapısı içerisinde birden fazla seviye içeren hiyerarşik bir yapı varsa, kullanıcıların bu yapıyı daha kolay anlayabilmesi için internet sitesi ilk açıldığında ilk iki seviye gösterilebilir.
  • Karmaşık hiyerarşiye sahip navigasyon yapıları, mantıksal ilişki korunarak farklı navigasyon bileşenlerine bölünebilir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.4.2 – Providing navigation overviews
  • ISO 9241-151 / 8.4.6 – Making several levels of navigation visible
  • ISO 9241-151 / 8.4.7 – Splitting up navigation overviews

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek sitede, “Türkiye’de Dijital Dönüşüm” başlığı altında farklı bir alt menü açılmaktadır. Açılan alt menünün hem “Türkiye’de Dijital Dönüşüm” başlığı ile ilgili olduğu hem de ana menüden farklı olduğu görsel olarak belirgin hale getirilmiş, kullanım kolaylığı sağlanmıştır.

İlke

İnternet sitesindeki navigasyon öğeleri arasında tutarlılık olmalıdır.

Açıklama

İnternet sitesindeki navigasyon öğelerinin tutarlı bir şekilde kullanılması, kullanıcıların yapacağı işlemleri kolaylaştıracak ve öğrenme sürecini hızlandıracaktır. Bu da kullanıcı memnuniyetini artırıcı bir etken olacaktır.

Yönergeler

  • İnternet sitesindeki tüm sayfalarda navigasyon öğelerinin yerleşimi ve görünümü tutarlı olmalıdır.
  • Navigasyon öğeleri ile içerik arasında uyum olmalıdır.
  • Navigasyon esnasında görüntülenen içeriğin ilişkili olduğu navigasyon öğesi belirgin bir şekilde görüntülenmelidir.
  • Navigasyon öğesinin görüntülenmesi için ek efor olmamalı ya da mümkün olduğunda asgariye indirilmelidir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.2.1 – Making navigation self-descriptive
  • ISO 9241-151 / 8.3.4 – Organizing the navigation in a meaningful manner
  • ISO 9241-151 / 8.4.4 – Consistency between navigation components and content
  • ISO 9241-151 / 8.4.5 – Placing navigation components consistently

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek sitede, navigasyon öğelerinin farklı sayfalarda tutarlı bir şekilde kullanıldığı görülmektedir.

İlke

İnternet sayfalarında bulunan navigasyon öğeleri tutarlı, görülebilir ve kullanıcılar için anlamlı olacak şekilde yerleştirilmeli, kullanıcıların navigasyon için harcadıkları eforu azaltmalıdır.

Açıklama

Navigasyon öğeleri internet sitesinin kullanımını kolaylaştırmakta, istenilen içeriğe daha hızlı ve kolay ulaşılmasını sağlamaktadır. Bu açıdan, navigasyon öğelerinin uygun yerleşimi kullanıcı deneyimini önemli ölçüde iyileştiren bir unsur olarak değerlendirilmelidir.

Yönergeler

  • Sayfalardaki navigasyon yapıları kullanıcılar için anlamlı, algısına ve beklentisine uygun olacak şekilde tasarlanmalıdır.
  • Ana navigasyon öğeleri ekran üzerinde sürekli görüntülenmeli veya ekranın görülebilir alanının dışında kaldığı durumlarda, kullanıcının kolaylıkla görüntüleyebileceği şekilde yerleştirilmelidir.
  • Navigasyon yapıları site içerisinde tutarlı olmalı, birbirleriyle benzer tasarım yapısına sahip olmalıdır.
  • Navigasyon öğelerinin yerleşimi kullanıcının site içerisinde en az eforla dolaşmasını sağlamalıdır.
  • Bir işlemin tamamlanabilmesi için minimum sayıda navigasyon öğesinin tıklanabileceği bir yapı oluşturulmalıdır. Ancak, yapılacak işlemin karmaşık olması durumunda, navigasyon yapısının çok sayıda basit adımlardan oluşması tercih edilebilir.
  • İnternet sitesinde yer alan navigasyon yapıları birbirinden ayırt edilebilir şekilde yerleştirilmelidir.
  • Navigasyon öğelerindeki alt-üst ilişkisi görsel olarak belirgin bir şekilde tasarlanmalıdır.
  • Sayfa içinde yer alan başlıklara sayfa başında toplu olarak yer verilerek kullanıcı navigasyonu kolaylaştırılabilir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.2.5 – Minimizing navigation effort
  • ISO 9241-151 / 8.3.4 – Organizing the navigation in a meaningful manner
  • ISO 9241-151 / 8.4.3 – Maintaining visibility of navigation links
  • ISO 9241-151 / 8.4.5 – Placing navigation components consistently

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

5/5

Örnek

Örnek sitede, yatay ve dikey navigasyon öğelerine yer verilmiş, navigasyon öğeleri farklı renklerde tasarlanarak gruplandırılmıştır.

İlke

İnternet sitelerinde farklı navigasyon (gezinim) seçenekleri sunulmalı, bütün sayfalarda navigasyon özelliğine yer verilmelidir.

Açıklama

İyi bir internet sitesi iyi tasarlanmış bir şehre benzer. İçinde kolaylıkla gezinebilmek amacıyla belirli noktalar, işaretler, yönlendiriciler vb. bileşenlerin yanında kişinin algısına uygun yapısal tasarım da oldukça önemlidir.

Kullanıcılar internet sitesindeki gezinimleri esnasında planlama yapmaktan ve hafızalarını gereksiz kullanmaktan kaçınırlar. Bulundukları sayfada navigasyon öğesi olarak sunulan bağlantıları kullanmayı tercih ederler. Kullanıcılar ziyaret ettikleri internet sitelerinin navigasyon yapısını çıkararak zihinsel harita oluştururlar ve sayfaları gezerken oluşturdukları bu haritayı kullanırlar. Zihinsel haritalarını sağlıklı bir şekilde oluşturabilmeleri için internet sitesi içerisinde yer verilen navigasyon yapıları iyi organize edilmelidir.

Yönergeler

  • İnternet sitesinde yer alan navigasyon öğeleri farklı kullanıcı hedeflerine uygun ve kolay anlaşılır bir yapıda tasarlanmalıdır.
  • Navigasyon için ilk bakışta gözlenen ipuçları önemli olduğundan, kullanıcıların tüm temel fonksiyonlara ulaşabileceği görünür ipuçlarına yer verilmesi dikkatlice planlanmalıdır.
  • Navigasyon öğeleri ISO 14915-2 standardında belirlenen içerik tabanlı (sayfalarda yer alan içeriğe göre), görev tabanlı (yapılan işlemin amacına ve karmaşıklığına göre) ya da frekans tabanlı (sayfanın ziyaret edilme sıklığına göre) gibi navigasyon yapıları dikkate alınarak oluşturulmalıdır. Hedef odaklı navigasyonlarda kullanıcıları yönlendirici bağlantılar kullanılmalı ve navigasyon yapısı hata yapıldığı durumda geri dönüşü kolaylaştıracak şekilde tasarlanmalıdır.
  • Sayfalarda bağlantı karmaşası oluşturmayacak şekilde ilgili içeriklere çapraz bağlantılar sağlanabilir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.2.3 – Supporting different navigation behaviours
  • ISO 9241-151 / 8.3.2 – Choosing suitable navigation structures
  • ISO 9241-151 / 8.3.7 – Combining different ways of organizing navigation
  • ISO 9241-151 / 8.4.9 – Providing cross linking to potentially relevant content

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek sitede, navigasyon öğeleri amaçlarına ve bağlantılı oldukları işlemlere göre gruplandırılmıştır.

İlke

İnternet sitesindeki navigasyon yapısının karmaşıklığına göre derin ya da geniş gezinme yapıları tercih edilmelidir.

Açıklama

Her seviyede az sayıda bağlantının bulunduğu ve çok sayıda seviyeden oluşan gezinme yapıları derin; aynı seviyede fazla sayıda bağlantının olduğu ve az sayıda seviyeden oluşan gezinme yapıları geniş olarak isimlendirilmektedir.

Yönergeler

  • Sık kullanılan ve işlem içeren internet siteleri derin yapılar barındırabilirken kullanıcının düzenli ziyaret etme ihtiyacı olmayan, bilgi ihtiva eden internet sitelerinde geniş navigasyon yapısına yer verilmelidir.
  • Karmaşık ve fazla sayıda bağlantı içeren internet sitelerinde, geniş navigasyon yapılarına yer verilmelidir.
  • Derin navigasyon yapılarının kullanıldığı internet sitelerinde, her seviyedeki bağlantı sayısı kullanıcı algısını zorlamayacak miktarda olmalı, tercihen 3 seviye hiyerarşi ve her seviyede 7 bağlantı sınırı aşılmamalıdır. Daha çok sayıda bağlantı gerektiği takdirde bağlantılar gruplanmalıdır.
  • Derin navigasyon yapılarında bağlantıların mantıksal gruplanmasına ve anlamlı isimlendirilmesine dikkat edilmelidir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.3.3 – Breadth versus depth of the navigation structure

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek resimde geniş (üstte) ve derin (altta) navigasyon yapıları gösterilmektedir.
Neredeyim Bilgisi

İlke

Kullanıcılara internet sitesi içerisinde nerede bulundukları bilgisi gösterilmelidir.

Açıklama

Ünlü masal Hansel ve Gratel’den alınan “Ekmek kırıntısı” (breadcrumbs) kavramı, kullanıcılara bulundukları yerden geri dönmeleri ya da hiyerarşi içinde hareket etmeleri için bir ipucu oluşturmaktadır. Üzerindeki her bir başlığın -kullanıcının bulunduğu sayfa hariç- tıklanabilir olması, kullanıcıların site içerisindeki navigasyonlarını olumlu yönde etkileyecektir. Kullanıcıların hangi sayfada olduğunu bilmesi sonraki ziyaretinde o sayfayı tekrar bulmasını kolaylaştıracaktır.

Yönergeler

  • Ekmek kırıntısı yapısı içindeki hiyerarşik yolun en sonundaki bölüm kullanıcıların bulunduğu sayfayı göstermelidir.
  • Hiyerarşik yolun en sonundaki bölümün tıklanabilir olmaması gerekmektedir.
  • Kullanıcılar istediği anda bu yapı içerisindeki bağlantıları tıklayarak daha üst seviyedeki sayfaları görüntüleyebilmelidir.
  • Ekmek kırıntılarının temel navigasyon bileşenlerinden görsel olarak ayırt edilmesi gereklidir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.2.2 – Showing users where they are
  • ISO 9241-151 / 8.4.12 – Going back to higher levels

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek sitede, kullanıcılara bulundukları sayfa bilgisi verilerek, site içinde hangi konumda bulunduklarını anlamaları kolaylaştırılmıştır.
Sadece Bağlantı İçeren Sayfalar

İlke

Sadece bağlantı içeriği olan sayfalarda, bağlantı tasarımı kullanıcılar açısından anlaşılır ve birbirinden ayırt edilebilir olmalıdır.

Açıklama

Metin içerisinde yer alan bağlantılar, metnin bağlantı olmayan bölümünden genelde ayırt edilebilir niteliktedir. Ancak sadece bağlantılardan oluşan bir sayfa içeriği söz konusu olduğunda, bağlantıların tasarımı çok büyük önem arz etmektedir.

Yönergeler

  • Sayfa içerisindeki bağlantılar, kullanıcı algısına uygun olacak şekilde, ilk bakışta bağlantı olduğu belli olan bir tasarıma sahip olmalıdır.
  • Kullanıcılar fare imlecini bağlantı üzerine getirdiğinde, bağlantının değişen stilinden tıklanabilir olduğunu anlayabilmelidir.
  • Ziyaret edilmiş bağlantılar, diğer bağlantılara göre daha yıpranmış veya soluk bir renk tonuna sahip olmalıdır. Görsel kaygılarla bu prensipten vazgeçilmemelidir.
  • Farklı cihazların kullanılabileceği düşünülerek, bağlantıların tıklanabilmesi için yeterli alan sağlanmalıdır. Gerektiğinde beyaz alan (whitespace) bağlantı tasarımına dâhil edilebilir.
  • Yanlış sayfaya yönlendiren veya hatalı yazılmış bağlantıların olmamasına dikkat edilmelidir.
  • Hazır olmayan veya çalışmayan bağlantıların siteden kaldırılması uygun olmuyorsa ilgili bağlantıya tıklanmaksızın çalışmadıkları anlaşılır olmalı ve tıklanabilir görünümde tasarlanmamalıdır.
  • Merak uyandıracak şekilde abartılı tasarlanmış bağlantılar, kullanıcılarda reklam algısı uyandırabileceği için bu tür bağlantılardan kaçınılmalıdır.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.4.16 – Avoiding “dead links”
  • ISO 9241-151 / 8.4.17 – Avoiding incorrect links
  • ISO 9241-151 / 9.4.3 – Distinguishing adjacent links from each other
  • ISO 9241-151 / 9.4.8 – Highlighting previously visited links
  • ISO 9241-151 / 9.4.15 – Avoiding link overload

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

3/5

Örnek

Örnek sitede, bağlantılar anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde tasarlanmıştır.
Site Haritası

İlke

Karmaşık yapıdaki internet sitelerinde, site haritasına yer verilmelidir.

Açıklama

Kamu internet sayfaları geniş bir kullanıcı kitlesine hitap ettiği için zengin içeriğe ve çok katmanlı navigasyon yapısına sahip olabilmektedir. Site haritaları kullanıcılar tarafından çok sık kullanılmamakla birlikte, genelde internet sitesinde aradıkları sayfaya veya içeriğe ulaşamayan kullanıcılar tarafından tercih edilmektedir. En önemlisi; kullanıcılar site içerisinde kaybolmuş ve siteyi terk etmek üzere iken, kullanıcının en zor zamanında yardımcı olabilmektedir.

Yönergeler

  • Zengin içeriğe ve çok katmanlı navigasyon yapısına sahip olan internet sitelerinde, yapının rahatlıkla anlaşılabilmesi için site haritaları kullanılmalıdır.
  • Site haritasına ait bağlantı kullanıcıların kolaylıkla bulabilecekleri bir yerde konumlandırılmalı ve “Site Haritası” olarak isimlendirilmelidir.
  • Site haritaları kullanıcıların algısını zorlamamalı; mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır.
  • Bir bakışta anlaşılabilecek seviyede basit olmalı veya kademeli gösterim (akordiyon) ile dolaşım kolaylığı sağlanmalıdır.
  • Site haritalarında dinamik yapı kullanmaktan kaçınılmalı; basit ve statik bir yapı kullanılmalıdır. Karmaşık ve yenilikçi teknolojilerin kullanımı erişimi kolaylaştırmak amacıyla tercih edilebilse de, sayfanın erişilebilirliğini azaltabilecektir.
  • Uzun ve aşağıya kaydırma ihtiyacı oluşturan sayfalardan kaçınılmalı; mümkünse birden fazla sütunlu yapı kullanılmalıdır veya gerektiğinde hiyerarşik olmak üzere gruplama yapılmalıdır.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.4.8 – Providing a site map

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

3/5

Örnek

Örnek sitede, site haritası internet sitesindeki içeriklerle bağlantılı olacak şekilde hazırlanmıştır.
Uzun Sayfalarda Navigasyon

İlke

Uzun sayfalarda yer alan navigasyon öğeleri kullanıcılar tarafından kolaylıkla görüntülenebilecek şekilde konumlandırılmalıdır.

Açıklama

Uzun sayfalardaki en büyük risklerden birisi kullanıcıların sayfada kaybolmasıdır. Nerede olduğunu anlayamama durumu kullanıcıları rahatsız edecek ve genel kullanım deneyimini olumsuz yönde etkileyecektir. Bu tür sayfalarda, kullanıcıların sayfa içinde bulunduğu konumu bilme ve diğer navigasyon seçeneklerini görmeye ihtiyaçlarının olduğu unutulmamalıdır.

Yönergeler

  • Çok fazla içeriğe sahip sayfalar mümkünse birden fazla sayfaya ayrılmalıdır.
  • Sayfa içeriği bölünemeyecek bir yapıya sahip ise, sayfa kendi içerisinde başlık verilmiş bölümlere ayrılmalı ve sayfa üst kısmında bu başlıklara bağlantılar verilmelidir.
  • Uzun sayfalarda navigasyon öğeleri kullanıcıların her zaman görebilecekleri şekilde konumlandırılmalıdır.
  • Navigasyon öğeleri, ekran dışında kaldığı durumlarda kullanıcılar tarafından kolayca görüntülenebilmelidir.
  • Kaydırma çubuğu kullanılan uzun sayfalarda, sayfanın hem üst hem de alt kısımlarında navigasyon öğelerine yer verilebilir.
  • Uzun sayfalarda kullanılan navigasyon öğeleri sayfanın sonlandığı yanılgısına sebebiyet vermeyecek biçimde konumlandırılmalıdır.

Referanslar

  • ISO 9241-151 / 8.4.3 – Maintaining visibility of navigation links
  • ISO 9241-151 / 8.4.14 – Subdividing long pages

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

3/5

Örnek

Örnek sitede, uzun içeriği olan bir sayfada bağlantılar ile içeriğin farklı bölümlerine ulaşım sağlanmıştır.
Zaman Aşımı

İlke

İnternet sitelerinde, oturumu zaman aşımına uğrayan kullanıcılara, oturumunun sonlandırılacağı bilgisi önceden verilmelidir.

Açıklama

Kullanıcı adı ve şifre ile giriş yapılan internet sitelerinde, belirli bir süre işlem yapılmadığında güvenlik nedeniyle kullanıcı oturumları sonlandırılabilmektedir.

Yönergeler

  • Oturum sonlandırma işlemi, detaylı bir analiz yapıldıktan sonra süre ve kapsam belirlenerek uygulanmalıdır.
  • Gereksiz sıklıkta ve uygun olmayan adımda oturum sonlandırma uyarısı verilmemelidir.
  • Kullanıcı oturumlarının otomatik sonlandırılma süresi hakkında kullanıcılara bilgi verilmelidir.
  • Kullanıcılara oturum süresini uzatma imkânı tanınmalıdır.
  • Özel durumlarda zaman aşımı süresi canlı olarak geri sayım şeklinde kullanıcılara gösterilebilir.

Referanslar

  • ISO 9241 9.3.5 – Visualizing temporal status

Faydalı Kaynaklar

Önem Derecesi

4/5

Örnek

Örnek sitede, kullanıcıya oturumunun otomatik olarak kapatılacağı bilgisi verilmektedir. Kullanıcı istediği takdirde oturum kapatma işlemini iptal edebilmekte, Sistem’i kullanmaya devam edebilmektedir.
sge

(SGE) Siber Güvenlik Enstitüsü

Ulusal siber güvenlik kapasitesinin arttırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirmek amacıyla kurulan Siber Güvenlik Enstitüsü, siber güvenlik alanında araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürütmekte; askeri kurumlara, kamu kurum ve kuruluşlarına ve özel sektöre çözüme yönelik projeler gerçekleştirmektedir.

Bugüne kadar başarı ile gerçekleştirdiği pek çok proje ile ülkemizde siber güvenlik bilgi birikimi ve taktik altya-pının oluşturulmasına önemli katkı yapan enstitümüzün ana faaliyet alanları güvenli yazılım geliştirme, sızma testleri ve zaafiyet analizleridir.

blank
6-yze kart logo

(YZE) Yapay Zekâ Enstitüsü

Yapay Zekâ Enstitüsü, TÜBİTAK merkez ve enstitüleri kapsamında sektörler’ ve araştırma alanlarını yatay olarak kesen ve yükselen teknoloji alanına doğrudan odaklı olarak kurulan ilk enstitü olma özelliğini taşımaktadır. Bu nedenle enstitünün hem açık yenilik ve birlikte geliştirme yaklaşımı, hem de yükselen teknoloji alanına odaklı olması itibariyle yenilikçi bir model teşkil etmektedir.

Yapay Zeka Enstitüsü, yapay zeka alanında çekirdek teknolojiler geliştirip, bu yenilikleri, mümkün olan en kısa sürede bilimin ön safiarından, sektörün kullanımına taşımayı hedefiemektedir. Yapay zekanın dönüştürücü potansiyeline odaklanarak, Türkiye’de yapay zeka tabanlı inovasyon, büyüme ve üretkenlik oluşturma ve sür-dürme çabalarına öncülük etme konusunda üzerine düşen görevleri sürdürecektir. Yapay zeka ekosistemi içinde yer alan diğer kuruluşlarla birlikte, Türkiye’deki sanayi ve kamu kurumlarıyla çalışarak, yapay zekanın kullanımının yaygınlaştırılması ve bu konuda uzmanlaşmış işgücü kaynağının artırılması öncelikli hedeflerindendir.

blank

Araştırmacı

TÜBİTAK BİLGEM bünyesinde Araştırmacı personelimiz olarak yer alarak bilişim, bilgi güvenliği ve ileri elektronik alanlarındaki gelişmelere imza atabilir, yenilikleri en yakından takip edebilir, kendinizi geliştirebilir, kariyerinizde yükselerek geleceğinize yön verebilirsiniz.

TÜBİTAK İş Başvuru Sistemi üzerinden yayında olan ilanlarımıza ulaşarak başvuru yapabilirsiniz.

Başvuru Koşulları

İş Başvurusu için koşullarımız;

  • Yabancı dil yeterliliği; ilanda yer alan sınav türlerinden uygun puanları almak veya lisans öğrenimini %100 İngilizce bölümde okumak,
  • İlana özel şartları (lisans bölümü, deneyim süresi, uzmanlık alanı vb.) sağlamak,
  • Formül puanını sağlamak:

Deneyimi 3 Yıldan Az Olan Adaylar için:

Ağırlıklı Mezuniyet Ortalaması + (10.000 / Üniversiteye Yerleştirme Sınavı Sıralaması) + Ek Puan*  >= 3,20

 

Deneyimi 3 Yıl ve Üzeri Olan Adaylar için:

Ağırlıklı Mezuniyet Ortalaması + (10.000 / Üniversiteye Yerleştirme Sınavı Sıralaması) + 5*[1 / (1 + e (5 – tecrübe yılı) ) ] + Ek Puan*  >= 3,20


*Ulusal ve uluslararası yarışmalarda yarışma derecesi ve ödül sahibi olan adaylarımız 0,3 ek puan alacaktır.

arastırmacı-img-1

Yetkinlik Merkezleri

Aday Araştırmacı

Üniversitelerin ilgili mühendislik bölümlerinin 3. ve 4. sınıflarında öğrenim gören öğrenciler, kariyer.tubitak.gov.tr adresli İş Başvuru Sistemi’miz aracılığıyla Kısmi Süreli Aday Araştırmacı ilanlarımıza başvurarak, üniversite dönemlerinde TÜBİTAK BİLGEM’de çalışma deneyimi yaşayabilmektedir.

Bu programın bir bitiş tarihi bulunmamaktadır. Üniversite dönemi boyunca yarı zamanlı olarak çalışan Aday Araştırmacı personelimiz, lisans bölümünden mezun olduktan sonra kariyer yolculuğuna ara vermeden, Araştırmacı personelimiz olarak tam zamanlı şekilde çalışmaya devam edebilmektedir.

Başvuru Koşulları

Aday Araştırmacı Programı için koşullarımız:

  • Üniversitelerin, ilanlarda yer alan ilgili bölümlerinde 3. ve 4. sınıf öğrencisi olmak,
  • Yabancı dil yeterliliği: İlanda yer alan sınav türlerinden uygun puanları almak veya lisans öğrenimini %100 İngilizce bölümde okumak,
  • Formül puanını sağlamak:

Ağırlıklı Mezuniyet Ortalaması + (10.000/Üniversiteye Yerleştirme Sınavı Sıralaması) + Ek Puan* >= 3,20

*Ulusal ve uluslararası yarışmalarda yarışma derecesi ve ödül sahibi olan adaylarımız 0,3 ek puan alacaktır.

aday-arastırmacı-img-1

BİLGEM Enstitülerini Laboratuvarlarını Teknolojilerini Ürünlerini Projelerini keşfedin.

Stajyer

TÜBİTAK BİLGEM geleceğe yönelik temel stratejisini araştırma, teknoloji geliştirme ve yenilik ekosisteminde millî hedeflere odaklanmış, nitelikli bilgi ve nitelikli insan üzerine kurgulamaktadır.

“Bir ülkenin en önemli kaynağı genelde insan, özelde ise bilim insanlarıdır.” anlayışından yola çıkarak TÜBİTAK olarak erken yaşlardan itibaren gençlerimiz teşvik edilmekte ve desteklenmektedir. Bu doğrultuda ülkemizin Millî Teknoloji Hamlesi’nin başarıya ulaşması için teknoloji üretimine genç beyinlerin erken kazandırılması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda TÜBİTAK BİLGEM olarak her yıl üniversitelerin lisans öğrencilerine staj yapma imkânı sunuyoruz.

Staj ilanlarını Kariyer Kapısı https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr adresi üzerinden takip ederek başvurularınızı gerçekleştirebilirsiniz.

Başvuru Koşulları
  • Sigorta işlemleri bağlı bulunduğu yükseköğretim kurumu tarafından yürütülen ve üniversitelerin lisans (2. sınıf ve üzerinde) ve ön lisans eğitimi veren bölümlerinde öğrenimine devam eden öğrenciler staj imkânından yararlanabilmektedir.
  • Lisans ve ön lisans öğrencileri için Ağırlıklı Genel Not Ortalamasının     4 üzerinden en az 2,50 olması şartı aranır. Üniversite not sistemleri 100’lük sistemde olan adayların not ortalamaları, Yüksek Öğretim Kurulunun yayınlamış olduğu “4’lük Sistemdeki Notların 100’lük Sistemdeki Karşılıkları Tablosu” esas alınarak 4’lük sisteme dönüştürmektedir.
  • Staj başvuru sürecinde yabancı dil belgesi şartı aranmamaktadır.
  • Üniversitelerin; Adli Bilişim Mühendisliği, Bilgisayar Bilimleri, Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği, Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar ve Enformatik, Bilgisayar ve Yazılım Mühendisliği, Bilişim Sistemleri Mühendisliği, Elektrik ve Elektronik Mühendisliği, Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Elektronik Mühendisliği, Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği, Endüstri ve Sistem Mühendisliği, Fizik, Fizik Mühendisliği, İstatistik, İstatistik Ve Bilgisayar Bilimleri, Kontrol Mühendisliği, Kontrol ve Bilgisayar Mühendisliği, Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Makine ve İmalat Mühendisliği, Matematik, Matematik Mühendisliği, Mekatronik Mühendisliği, Mekatronik Sistemler Mühendisliği, Otomotiv Mühendisliği, Sistem Mühendisliği, Telekomünikasyon Mühendisliği veya Yazılım Mühendisliği bölümlerinin birinde öğrenim gören öğrenciler başvuru yapabilmektedir.

Staj başvuruları Aralık – Ocak tarihleri arasında yapılmaktadır. Staj dönemi ise Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarını kapsamaktadır.

stajyer-img-1

Bursiyer

Lisans, yüksek lisans, doktora öğrencileri ile doktora sonrasına yönelik araştırma-geliştirme faaliyetlerini ilerletmeye yönelik bursiyer görevlendirilmesi yapılmaktadır. Merkezimizde dış destekli, TARAL ya da Avrupa Birliği projelerinde tatbikat amacıyla bursiyerler görevlidir.

Bursiyerlik başvurusunda bulunmak için bilgem.yetenekkazanimi@tubitak.gov.tr e-posta adresi üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Başvuru Koşulları

(1) Kurum tarafından yürütülen dış destekli projelerde lisans öğrencisi olan bursiyerlerde aranacak şartlar aşağıda belirtilmiştir:

  •  Türkiye’de kurulu yüksek öğretim kurumlarında lisans öğrenimine devam eden öğrenci (yabancı dil hazırlık öğrencisi hariç) olmak.
  • Üniversitenin not sistemi esas olmak üzere, hazırlık hariç önceki yılların ağırlıklı genel not ortalamasının, işe alım esaslarında yer alan formül puanını ve yabancı dil şartını sağlar durumda olmak.
  • Lisans öğreniminin en az birinci sınıfının birinci dönemini tamamlamış olmak.
  • Lisans Genel Not Ortalaması “+3,00” ve Üniversiteye Yerleştirme Sınavı Sıralaması “10.000 ≥” şartını sağlamak
  • ÖSYM sınavına girmeden Türkiye’deki üniversitelere yerleştirilmiş yabancı öğrenciler veya Dikey Geçiş Sınavı vb. ile lisans öğrenimini tamamlamış öğrenciler için sıralama formülünde, üniversite yerleştirme sıralaması olarak mezun oldukları bölümün, adayın lisans bölümüne başladığı yıldaki en düşük üniversite yerleştirme sıralaması dikkate alınır.

(2) Kurum tarafından yürütülen dış destekli projelerde yüksek lisans öğrencisi olan bursiyerlerde aranacak şartlar aşağıda belirtilmiştir:

  • Türkiye’de kurulu yüksek öğretim kurumlarında yüksek lisans öğrenimine devam eden (özel öğrenci ve yabancı dil hazırlık öğrencisi hariç) öğrenci olmak.
  • Yer alacağı projenin görev alanında yüksek lisans yapıyor olmak.

(3) Kurum tarafından yürütülen dış destekli projelerde doktora öğrencisi olan bursiyerlerde aranacak şartlar aşağıda belirtilmiştir:

  • Türkiye’de kurulu yüksek öğretim kurumlarında doktora öğrenimine devam eden (özel öğrenci ve yabancı dil hazırlık öğrencisi hariç) öğrenci olmak.
  • Yer alacağı projenin görev alanında doktora yapıyor olmak veya YÖK-TÜBİTAK Doktora Programı Projesi’ne İlişkin İş Birliği Protokolü kapsamında belirlenen alanlarda doktora yapıyor olmak. (Tıpta uzmanlık ve sanatta yeterlik öğrencileri doktora öğrencisi olarak kabul edilir.)
bursiyer-img-1

MİLSEC 4 - Emniyetli IP Terminal

EMNİYETLİ IP TERMİNAL

MİLSEC-4 terminali, IP ağlarda yeni nesil güvenli haberleşme (ses, veri ve görüntü) için güncel bir çözüm sunarken kullanımda olan PSTN emniyetli telefonlar ile de PSTN ağlarda güvenli ses haberleşmesi uyumluluğunu koruyarak kesintisiz bir iletişim hizmeti
sağlamaktadır.

MİLSEC-4 terminallerinin konfigürasyon, gözetim ve yazılım güncelleme işlemleri Güvenlik Yönetim Merkezi (GYM) kullanılarak uzaktan emniyetli olarak gerçekleştirilir. MİLSEC-4 terminali ek bir cihaz gerektirmeden GYM ile kurduğu emniyetli iletişim aracılığıyla IP Ağdan Anahtar Yükleme (IPAAY) yeteneğine sahiptir.

MİLSEC-4 terminalleri MİLSEC-1A ve MİLSEC-2 telefonlarıyla birlikte işlerlik özelliğine sahiptir ve PSTN ağların yeni nesil IP ağlara kademeli dönüşümü sürecinde MİLSEC-1A ve MİLSEC-2 telefonlarının iletişim ağında kesinti olmadan değiştirilebilmesi imkanını sunmaktadır.

ÖZELLİKLER

  • PSTN ağlarda uçtan uca emniyetli ses haberleşmesi
  • IP ağlarda uçtan uca emniyetli ses, görüntü ve data iletimi
  • IP ağlarda NATO SCIP uyumluluğu
  • Ticari SIP ürünleri ile uyumluluk
  • MİLSEC1A ve MİLSEC2 emniyetli telefonlar ile birlikte çalışabilirlik
  • Milli ve AES kripto algoritmaları
  • Uzaktan yazılım güncelleme
  • Dokunmatik ekran ile kolay kullanım

Milli Savunma Bakanlığı Tarafından Verilecek Satış İznine Tabidir.